Образование и инновационные исследования международный научно-методический журнал

ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ТЕХНОЛОГИИ ФОРМИРОВАНИЯ ПРОЕКТИРОВОЧНОЙ КОМПЕТЕНЦИИ У БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКА

Икрамова Биллура Мухамадовна — 2026-09-01

В данной статье проанализированы содержание, структурные компоненты и практическая эффективность педагогических технологий, направленных на формирование проектировочной компетенции у будущих учителей английского языка. Цель исследования — выявить и обосновать влияние применения технологий проектного обучения, метода кейс-стади и кооперативного обучения на уровень сформированности проектировочной компетенции студентов (аналитический, конструктивный, технологический и рефлексивный компоненты). В исследовании приняли участие 64 студента направления иностранных языков (32 человека в экспериментальной и 32 — в контрольной группе), использовались методы педагогического наблюдения, экспертной оценки, тестового опроса и математико-статистического анализа. Результаты показали, что систематическое применение проектных технологий обеспечило статистически значимый рост (p<0,05) всех компонентов проектировочной компетенции в экспериментальной группе по сравнению с контрольной. Таким образом, педагогические технологии являются эффективным средством развития проектировочной компетенции у будущих учителей английского языка.

BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARDA RAQAMLI MEDIAMADANIYATNI SAMARALI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK MEXANIZMLARI

Narmanov Alisher Xasanovich — 2026-09-01

Mazkur maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarda raqamli mediamadaniyatni samarali shakllantirishning pedagogik mexanizmlari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilingan. Raqamli transformatsiya sharoitida pedagog kadrlarning media va axborot bilan ishlash kompetensiyalarini rivojlantirish, tanqidiy fikrlash, axborotni tahlil qilish, baholash hamda undan mas’uliyatli foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirishning dolzarbligi yoritilgan. Shuningdek, raqamli ta’lim texnologiyalari, interfaol metodlar, media ta’lim yondashuvlari va innovatsion pedagogik vositalar asosida bo‘lajak o‘qituvchilarning raqamli mediamadaniyatini rivojlantirishga xizmat qiluvchi pedagogik mexanizmlar asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy kompetentligini oshirish, raqamli ta’lim muhitida samarali faoliyat yuritish hamda media xavfsizlik va axborot madaniyatini mustahkamlashga xizmat qiladi.

“Rus tili frazeologik lug‘ati”da frazeologik variantlanishning asosiy turlari ifodasi

Salohidinova Z.O. — 2026-09-01

Ushbu maqolada frazeologik variantlanishning asosiy turlarini ifodalash muammosi ko‘rib chiqilgan. Frazeologik variantlilik tilshunoslikdagi variantlilikning xususiy muammosi sifatida talqin qilinadi. So‘zga nisbatan murakkabroq birlik bo‘lgan frazeologizmlar uchun variantlilik muammosi ayniqsa dolzarbdir, chunki til birligi arxitektonikasining murakkablashuvi uning variantlanish turlarining xilma-xilligini oshiradi.

LOF JANRINING SEMIOTIK VA PRAGMATIK XUSUSIYATLARI

Xolbutayev G‘ayratbek Oybek o‘g‘li — 2026-09-01

Mazkur maqolada o‘zbek xalq og‘zaki ijodining o‘ziga xos janrlaridan biri bo‘lgan loflarning semiotik, pragmatik hamda giperreal tabiati ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda loflarning milliy koloritni ifodalashdagi o‘rni, giperbola va absurdning badiiy-estetik funksiyasi, dialogik raqobatning kommunikativ mexanizmlari hamda madaniy kodlarning semiotik mohiyati yoritilgan. Shuningdek, maqolada J.Bodriyyarning simulyakr va giperreallik nazariyasi, Yu.M.Lotmanning semiosfera konsepsiyasi hamda Umberto Eko semiotik qarashlari asosida lof janrining ko‘p qatlamli ma’no tizimi ochib beriladi. Tadqiqot natijasida lof janri oddiy yumor shakli emas, balki reallikni qayta kodlovchi va yangi giperreal badiiy makon yaratuvchi murakkab semiotik tizim ekanligi asoslanadi.

FONETIK VA GRAFIK JIHATDAN O‘ZLASHGAN ARAB DIPLOMATIK TERMINLARI

Mirziyatov Shuhrat — 2026-09-01

Ushbu maqolada diplomatiya va xalqaro munosabatlar sohasidagi arab tili diplomatik terminlarining oʻzlashishi hamda ularning til muhitiga moslashish jarayonlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda Arab standartlashtirish oliy qoʻmitasi (AIDMO) ichki nizomiga tayangan holda xorijiy atamalarning arab tiliga kirib kelish usullari — arablashtirish ( ta’rīb ), fonetik koʻchirish ( an-naql aṣ-ṣawtī ), leksik oʻzlashtirish ( al-iqtirāḍ al-lughawī ) va fonetik transliteratsiya ( at-tarjama aṣ-ṣawtiyya ) kabi toʻrtta asosiy tabaqalanish doirasida oʻrganilgan. UNESCO, UNICEF, NATO va Interpol kabi xalqaro tashkilotlar hamda diplomatik terminlar misolida oʻzlashma birliklarning arab tili fonetik, grafik va grammatik tizimiga moslashish mexanizmlari yoritib berilgan.

O‘ZBEK MUMTOZ ADABIYOTIDA SAFARNOMA JANRINING SHAKLLANISHI

Jo‘rayeva Manzura Axronqulovna — 2026-09-01

Ushbu maqolada o‘zbek mumtoz adabiyotida alohida o‘rin tutgan va mustaqil janr sifatida shakllangan safarnoma janrining tarixiy taraqqiyoti, uning paydo bo‘lishi va shakllanish bosqichlari atroflicha tahlil qilinadi. Maqolada mumtoz adabiyotdagi boshqa janrlar tizimi hamda ularning o‘ziga xos xususiyatlari yoritib berilgan. Shuningdek, safarnoma janrining poetik tuzilishi, kompozitsion strukturasi, badiiy-publitsistik tabiatiga xos bo‘lgan asosiy belgilar hamda ushbu janrdagi asarlarning manbashunoslik va adabiyotshunoslikdagi o‘rni atroflicha asoslab beriladi.

BO‘LAJAK CHET TILI O‘QITUVCHILARI PEDAGOGIK DISKURS KOMPETENSIYASINING KONSEPTUAL TUZILMASI

Ochilova Nilufar Ulmasovna — 2026-09-01

Maqolada bo‘lajak chet tili o‘qituvchisining pedagogik diskurs kompetensiyasi kasbiy-pedagogik faoliyatni nutqiy, interaktiv va axloqiy jihatdan tashkil etish imkonini beruvchi integrativ sifat sifatida talqin qilinadi. Konseptual tahlil, kategoriyalash va qiyosiy sintez orqali kompetensiyaning maqsadli-intensional, tushuntiruvchi-skafolding, interaktiv-boshqaruv, baholovchi-qayta aloqaviy, madaniyatlararo-mediativ hamda refleksiv-etik komponentlari asoslandi. Ushbu tuzilma til bilish darajasini pedagogik muloqotni boshqarish qobiliyatidan ajratish, kasbiy tayyorgarlik mazmunini aniqlashtirish va kelgusida diagnostik vositalar ishlab chiqish uchun nazariy asos yaratadi.

A.R. MUHAMMADJONOV ILMIY MEROSIDA BUXORO VOHASINING SUGʻORILISH TARIXI: TARIXIY-GEOGRAFIK VA ARXEOLOGIK TAHLIL

Sultonova Aziza Uktamovna — 2026-09-01

Maqolada akademik Abdulahad Rahimjonovich Muhammadjonovning «Buxoro vohasi sugʻorilishi tarixi (qadimdan XX asr boshigacha)» (Toshkent, 1978) nomli fundamental tadqiqoti asosida vohaning sugʻorish tizimlari tarixi tarixiy-geografik va arxeologik jihatdan tahlil qilinadi. Olimning yozma manbalar (Narshaxiy, Ibn Havqal, Istaxriy) va arxeologik dala tadqiqotlarini uygʻunlashtirgan uslubiy yondashuvi, shuningdek uning ilmiy merosining keyingi tadqiqotlarga taʼsiri koʻrib chiqiladi. Natijalar Buxoro vohasi sugʻorish tizimining rivojlanishi bir necha bosqichda kechganini va bu jarayon vohaning ijtimoiy-iqtisodiy tarixi bilan chambarchas bogʻliqligini koʻrsatadi.

Ta’limda raqamli didaktika va uning asosiy tamoyillari

Mamadaliyev Kamolidin Rahmatullayevich — 2026-09-01

Mazkur maqolada raqamli didaktikaning asosiy tamoyillari hamda raqamli ta’lim resurslarining turlari va ularning ta’lim jarayonidagi o‘rni tahlil qilingan. Raqamli texnologiyalar yordamida ta’lim samaradorligini oshirish, o‘quvchilarning mustaqil va ijodiy fikrlashini rivojlantirish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, zamonaviy raqamli resurslardan foydalanishning afzalliklari va ularni tatbiq etishning metodik yondashuvlari yoritilgan.

RAQAMLI TA’LIMDA SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA ADAPTIV O‘QITISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH

Sulaymonova Dilnoza Bohodir qiz — 2026-08-08

Ushbu maqolada raqamli ta’lim muhitida sun’iy intellekt texnologiyalari asosida adaptiv o‘qitish metodikasini takomillashtirish masalasi yoritiladi. Maqolada dasturlash fanini o‘qitishda talabalarning boshlang‘ich tayyorgarligi, algoritmik tafakkuri, kod yozish ko‘nikmalari, xatolar profili va o‘zlashtirish sur’atidagi individual farqlar pedagogik muammo sifatida tahlil qilinadi. Shuningdek, LMS platformalari, learning analytics, knowledge tracing, intellektual repetitor tizimlari, tavsiya algoritmlari va generativ sun’iy intellekt vositalarining ta’lim jarayonidagi didaktik imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda adaptiv o‘qitish o‘qituvchini almashtiruvchi texnologiya sifatida emas, balki talabaning individual o‘quv holatini aniqlash, mos kontent va topshiriqlarni tanlash, teskari aloqani individuallashtirish hamda pedagogik qarorlarni qo‘llab-quvvatlovchi metodik tizim sifatida talqin etiladi.

TALABALARDA NUTQIY KOMPETENSIYANI SHAKLLANTIRISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI

Temirova Orzigul Yuldashevna — 2026-09-01

Maqolada bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchilarida nutqiy kompetensiyani shakllantirishning nazariy-metodologik asoslari tahlil qilinadi. Nutqiy kompetensiya tushunchasining ilmiy mohiyati kompetensiya va kompetentlik tushunchalarining farqi asosida ochib beriladi, uning kommunikativ kompetensiya nazariyasi doirasidagi rivojlanish bosqichlari (Xayms, Kaneyl va Sveyn, Bachman va Palmer modellari hamda CEFR hujjati) yoritiladi. Ingliz tili o‘qituvchisining kasbiy nutq faoliyatini tavsiflovchi beshta tayanch paradigma – kognitiv, innovatsion, kommunikatsion, tizimli va gumanistik paradigmalar – asoslab beriladi. Nutqiy kompetensiya shakllanishining psixologik-didaktik shart-sharoitlari tizimlashtiriladi.

Domen va hodisaga moslashuvchan matn kengaytirish yondashuvlarining inqiroz holatlaridagi tvitlarni tasniflashdagi samaradorligi

Subxoqulov Umidjon — 2026-08-08

Ushbu maqolada domen va hodisaga moslashuvchan matn kengaytirish (text augmentation) yondashuvining favqulodda vaziyatlarga oid tvitlarni avtomatik tasniflashdagi samaradorligi ilmiy-tahliliy jihatdan baholangan. Maqolaning maqsadi matn kengaytirishning WordNet, Word2Vec va ProMinent Words (PM-Words) asosidagi algoritmlarini metodologik va eksperimental jihatdan tahlil qilish, ularning afzalliklari, cheklovlari hamda amaliy qo’llash imkoniyatlarini baholashdan iborat. Tahlil jarayonida ma’lumotlarni oldindan qayta ishlash bosqichlari, algoritmlarning ishlash tamoyillari, hisoblash murakkabligi, tajriba dizayni va baholash mezonlari o’rganildi. Natijalar domen va hodisaga moslashtirilgan matn kengaytirish usullari klassifikatsiya sifat ko’rsatkichlarini sezilarli darajada yaxshilashini ko’rsatadi. Shu bilan birga, ma’lumotlar oqishi (data leakage), baholash protokoli va tajriba dizayni bilan bog’liq ayrim metodologik cheklovlar aniqlandi. Xulosa sifatida, domen va hodisaga mos matn kengaytirish yondashuvi matnli ma’lumotlar yetishmovchiligi kuzatiladigan vaziyatlarda samarali yechim bo’lishi mumkinligi, biroq uning ishonchliligini oshirish uchun yanada qat’iy eksperimental baholash va zamonaviy kontekstual til modellari bilan qiyosiy tadqiqotlar o’tkazish zarurligi ta’kidlanadi.

KVEST TEXNOLOGIYASI — O‘QUVCHILARNING IJTIMOIY KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING INNOVATSION VOSITASI SIFATIDA

Otaqulova Gulgunoy Abdunabi qizi — 2026-09-01

Mazkur maqolada o‘quvchilarning ijtimoiy kompetensiyasini shakllantirish masalalari va bu jarayonda yuzaga keladigan murakkabliklar, ularni yanada optimallashtirishda Kvest texnologiyasining o‘rni, uning turlari va o‘ziga xos xususiyatlari hamda uning qo‘llanishiga oid ma’lumotlar batafsil yoritilgan.

BOSHLANG‘ICH SINFLARDA GEOMETRIYA ELEMENTLARINI O‘QITISH METODIKASI

Begmirov Javohir Murodillo o‘g‘li — 2026-09-01

Maqolada boshlang‘ich sinflarda geometriya elementlarini o‘qitishning ilmiy-metodologik asoslari tahlil qilingan. J.Piajening kognitiv rivojlanish nazariyasi va P.Van Hielening geometrik tafakkur darajalari nazariyasi asosida "Ko‘rish, yasash, fikrlash" uch bosqichli metodik model ishlab chiqilgan. Tushunchalarni izchil kiritish tartibi, o‘qitish metodlarining to‘rt guruhga tasniflanishi, fanlararo integratsiya imkoniyatlari hamda raqamli vositalar (GeoGebra, Desmos)dan qo‘lda ishlash faoliyatini to‘ldiruvchi vosita sifatida foydalanish asoslangan. Fazoviy tafakkur to‘rtta o‘zaro bog‘liq ko‘nikma (fazoviy idrok, fazoviy munosabatlar, fazoviy tasavvur, fazoviy fikrlash) yaxlitligi sifatida tavsiflangan. Natijalar geometrik ta’limni portfolio va kuzatuv protokoliga asoslangan baholash orqali samarali tashkil etish mumkinligini ko‘rsatadi.

“TERMIN” TUSHUNCHASINING O‘ZBEK VA QOZOQ TERMINOLOGIYASIDAGI TALQINI VA QO‘LLANISH XUSUSIYATLARI

Qodirova Barno — 2026-09-01

Mazkur maqolada “termin” tushunchasining o‘zbek va qozoq terminologiyasidagi talqini, etimologiyasi hamda qo‘llanish xususiyatlari qiyosiy-tipologik aspektda tahlil qilinadi. Tadqiqotda termin tushunchasining xalqaro terminshunoslikdagi nazariy asoslari, uning o‘zbek tilshunosligida termin, atama va istiloh birliklari bilan, qozoq tilshunosligida esa termin, пән сөз va атау birliklari bilan o‘zaro munosabati yoritiladi. Shuningdek, har ikki tilda terminologik siyosatning shakllanishi, tarixiy taraqqiyot bosqichlari hamda terminologik me’yorlarning rivojlanishiga ta’sir etgan lingvistik va ekstralingvistik omillar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari o‘zbek va qozoq terminologik tizimlarida termin tushunchasining qo‘llanish doirasi, semantik qamrovi va funksional xususiyatlari o‘rtasidagi umumiy hamda farqli jihatlarni aniqlash imkonini beradi.

FROM MEASURE TO MEANING: CONCEPTUAL METAPHOR AND FRAME-BASED INTERPRETATION OF MEASUREMENT-RELATED EXPRESSIONS IN ENGLISH-UZBEK TRANSLATION

Admin — 2026-09-01

Measurement is usually associated with precision, numerical reference, and the objective description of physical properties. In natural language, however, expressions originating in the domain of measurement frequently move beyond their literal metric function and become instruments for conceptualizing abstract experience. This paper examines this transition from physical measure to cognitive meaning in English and Uzbek from the perspective of Conceptual Metaphor Theory and Frame Semantics, with particular attention to its implications for translation. The study addresses expressions such as within an inch of failure, miles away from reality, a mountain of work, Uzbek bir qadam oldinda ’one step ahead’, bir umr kutdim ’I waited a lifetime’, and zarracha shubha yo‘q ’there is not the slightest doubt’. A qualitative contrastive method is applied to identify the underlying source-target mappings, the knowledge structures activated by the expressions, and the translation decisions required when comparable metaphorical patterns are differently lexicalized in the two languages. The analysis demonstrates that measurement-related vocabulary functions as a cognitive scaling device for conceptualizing proximity, progress, duration, intensity, certainty, and evaluation. At the same time, Conceptual Metaphor Theory alone does not fully explain why a particular measurement expression is interpreted in a particular way in discourse. The interpretation also depends on culturally and situationally activated frames involving thresholds, goals, distances, expectations, and evaluative norms. The paper therefore proposes a two-stage model in which conceptual metaphor identifies the direction of cross-domain mapping, while frame-semantic analysis reconstructs the knowledge structure that makes the expression contextually meaningful. From a translation perspective, the findings suggest that metaphorical measurement expressions should not normally be treated as metrological problems. Once a unit loses its primary referential function, formal numerical conversion may become irrelevant or even distort the communicative effect. The translator’s task is instead to preserve the cognitive-pragmatic value of the scale encoded by the source expression. The paper argues that cognitive-pragmatic equivalence, rather than formal measurement equivalence, should constitute the principal criterion for translating metaphorically motivated expressions of measure.

SO‘Z VA IBORALAR SEMANTIZATSIYASI JARAYONI: LUG‘AVIY BIRLIKLAR TAHLILI HAMDA KONTEKSTUAL MAʼNONI ANIQLASH USULLARI

Karimov Rustam Abdurasulovich — 2026-09-01

Mazkur maqolada o‘zbek–ingliz parallel korpusida so‘z va iboralarni semantizatsiya qilish jarayoni, lug‘aviy birliklarning kontekstual ma’nosini aniqlash hamda tarjima ekvivalentligini belgilash masalalari tadqiq etiladi. Tadqiqotda komponent, distribusional, chastotali, kognitiv-semantik va kontekstual tahlil metodlaridan foydalanish imkoniyatlari yoritilgan. Shuningdek, mikrokontekst va makrokontekst asosida ko‘p ma’noli so‘zlar, frazeologik birliklar, metaforalar va milliy-madaniy realiyalarning semantik xususiyatlari tahlil qilinadi. Parallel korpus ma’lumotlari asosida to‘liq, qisman va funksional ekvivalentlikni aniqlash hamda tarjima jarayonida semantik transformatsiyalarni belgilash mexanizmlari ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot natijalari korpusga asoslangan semantizatsiya o‘zbek–ingliz tarjimasida ma’no aniqligi va ekvivalentlikni oshirishda samarali metodologik vosita ekanini ko‘rsatadi.

Nutqiy aktlarning kommunikativ-pragmatik va antroposentrik xususiyatlari

Akramova Surayo Renatovna — 2026-09-01

Mazkur maqolada nutqiy aktlarning kommunikativ-pragmatik va antroposentrik xususiyatlari lingvistik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Nutqiy aktlarning muloqot jarayonidagi vazifasi, kommunikativ maqsadni ifodalashdagi o‘rni hamda so‘zlovchi va tinglovchi o‘rtasidagi pragmatik munosabatlarni yuzaga chiqarish mexanizmlari yoritiladi. Shuningdek, nutqiy aktlarning inson omili bilan uzviy bog‘liqligi, ularning til, tafakkur va madaniyat bilan aloqador jihatlari antroposentrik yondashuv asosida izohlanadi. Tadqiqot natijalari nutqiy aktlarning kommunikativ samaradorligini hamda ularning zamonaviy tilshunoslikdagi nazariy va amaliy ahamiyatini ochib berishga xizmat qiladi.

HENRY JAMESNING “THE BIRTHPLACE” HIKOYASIDA QAHRAMONNING ICHKI VA TASHQI DUNYOSI: PSIXOLOGIK REALIZM, IJTIMOIY ROL VA MADANIY MIF

Djumayeva Gulnora Zakirovna — 2026-09-01

. Maqolada Henry Jamesning 1903-yilda “The Better Sort” to‘plamida chop etilgan “The Birthplace” hikoyasida qahramonning ichki ong dunyosi bilan uning tashqi ijtimoiy roli o‘rtasidagi murakkab munosabat tahlil qilindi. Tadqiqotning dolzarbligi James psixologik realizmini faqat individual kechinma yoki ichki monolog doirasida emas, balki shaxs ongining madaniy institutlar, iqtisodiy ehtiyoj, ommaviy kutish va kasbiy majburiyat bilan to‘qnashuvi asosida yoritish zarurati bilan belgilanadi. Morris Gedge obrazi yaqin o‘qish, psixologik-germenevtik, struktur va sotsiokultural tahlil usullari asosida o‘rganildi. Tadqiqot natijasida tug‘ilgan uy makoni oddiy tarixiy obyekt emas, balki noaniq tarixiy materialni barqaror va ta’sirchan ommaviy hikoyaga aylantiruvchi madaniy mexanizm ekanligi asoslandi. Gedge’ning shubhasi, vijdoniy ikkilanishi, iqtisodiy qaramligi va keyinchalik sahnaviy hikoya qilish mahoratini egallashi ichki va tashqi dunyo o‘rtasidagi ziddiyatni murakkablashtiradi. Isabel Gedge obrazi esa qahramonning xususiy qarashlarini oilaviy va ijtimoiy mas’uliyat bilan bog‘laydi. Maqolaning ilmiy yangiligi qahramon psixologiyasini adabiy turizm, performativ identitet, madaniy xotira va institutsional bosim tushunchalari bilan yagona tahliliy modelda talqin etishdan iborat.

BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARINING IJODIY TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI

Rustamova Manzura Mirkamalovna — 2026-08-26

Maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining ijodiy tafakkurini rivojlantirishga xizmat qiluvchi pedagogik shart-sharoitlar nazariy jihatdan asoslangan. Tadqiqot integrativ adabiyotlar tahlili, qiyosiy tahlil, kontent-tahlil, pedagogik modellashtirish va tizimlashtirish metodlariga tayangan. Ijodiy tafakkur pedagogik muammoni aniqlash, turli va original g‘oyalarni ilgari surish, ularni kasbiy vaziyatga muvofiq baholash, takomillashtirish hamda amaliy yechimga aylantirish imkonini beruvchi integrativ kasbiy sifat sifatida talqin qilindi.
Tahlil natijasida oltita o‘zaro bog‘liq shart-sharoit ajratildi: kreativ va psixologik xavfsiz ta’lim muhiti; ijodiy topshiriqlarning fanlar mazmuniga integratsiyasi; muammoli, loyihaviy va dizayn-fikrlashga asoslangan faoliyat; raqamli-pedagogik ekotizim; oliy ta’lim va maktab amaliyoti hamkorligi; uzluksiz diagnostika va refleksiv qo‘llab-quvvatlash. Mazkur shartlar maqsadli, mazmuniy, jarayonli, diagnostik va natijaviy bloklardan iborat innovatsion-pedagogik tizim
doirasida birlashtirildi. Natijada ijodiy tafakkurning motivatsion-qadriyatli, kognitiv-divergent, faoliyatli-produktiv va refleksiv-baholash komponentlariga mos mezon hamda ko‘rsatkichlar ishlab chiqildi. Taklif etilgan model pedagogika oliy ta’lim yo‘nalishlarida mashg‘ulot, pedagogik amaliyot va mustaqil ta’limni loyihalash uchun metodik asos bo‘la oladi.

BO‘LAJAK BIOLOGIYA O‘QITUVCHILARINING PEDAGOGIK AMALIYOT DAVRIDAGI KASBIY O‘Z-O‘ZINI RIVOJLANTIRISH TRAYEKTORIYASINI “HAYOTIY SIKL” MODELI ASOSIDA LOYIHALASH

Usmonova Mubashira Suvonovna — 2026-09-01

Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalari biologiya yo‘nalishi talabalarining pedagogik amaliyot davridagi kasbiy o‘z-o‘zini rivojlantirish jarayonlarini jadallashtirish masalalari tadqiq etilgan. Ilk bor biologik qonuniyat hisoblangan o‘simlik ontogenezi (hayotiy sikli) bosqichlari hamda talabalarning kasbiy o‘sish trayektoriyasi o‘rtasida integrativ aloqalar o‘rnatilgan. Tadqiqot obyekti sifatida Buxoro davlat pedagogika instituti biologiya ta’lim yo‘nalishi amaliyotchi talabalari hamda amaliyot bazasi hisoblangan umumta’lim maktablari o‘quv muhiti tanlab olindi. Muallif tomonidan taklif etilgan “10 bosqichli professional sikl” (Urug‘, Nish, Maysa, Yosh o‘simlik, Yetuk o‘simlik, Gullash, Changlanish, Urug‘lanish, Meva va urug‘ hosil bo‘lishi, Urug‘larning tarqalishi) modelining pedagogik-psixologik mohiyati va amaliy ahamiyati batafsil yoritilgan. Metodika doirasida talabalarning o‘z kasbiy faoliyatini tizimli ravishda monitoring qilishi va refleksiv o‘z-o‘zini baholashi uchun diagnostik vosita ishlab chiqilgan. Pedagogik tajriba-sinov ishlari natijalari integrativ modelning bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy o‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasini, metodik tayyorgarligini hamda innovatsion faolligini oshirishda yuqori samaradorlikka ega ekanligini ko‘rsatdi. Olingan natijalar OTM va umumta’lim maktablari integratsiyasini metodik jihatdan ta’minlashda, talabalarning mustaqil ta’lim trayektoriyasini boshqarishda amaliy qo‘llanma bo‘lib xizmat qiladi.

UZLUKSIZ TAʻLIMDA STEAM YONDASHUVLI TAʻLIMNI AMALGA OSHIRISHNING MAZMUNI

Xudayshukurova Farangiz Ilhom qizi — 2026-08-08

Ushbu maqolada uzluksiz taʻlimda STEAM yondashuvli taʻlimni amalga oshirishning mazmuni mamlakatimizdagi 7 ta taʻlim turida ochib berishga harakat qilinadi hamda STEAM taʻlimida xorijiy davlatlarning nazariy va amaliy yondashuvlari oʻz aksini topganligi haqida atroflicha fikr yuritilgan. Shuningdek, STEAM pedagogikasi vazifalarini amalga oshirish uchun zamonaviy taʻlim-fan muhitini taʻminlash dasturlari modullarining muhim boʻlgan besh turi chizmalar orqali yoritib berilgan va STEAM taʻlim yondashuvini amalga oshirish vaqtida bolalarning qiziqishiga qarab ularning kelajakdagi qaysi kasbga moyilligini ajratib olish va rivojlantirish muhim sanalishi tushuntirib berilgan.